Jul 172015
 
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Print this page

Puspakamal-Narendra-modiभारत भ्रमणमा रहनुभएका एकीकृत नेकपा माओवादीका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले भारत भ्रमणका क्रममा शान्ति प्रक्रियामा आएपछि आफूले गर्ने नहुने तीन गल्ती गरेको बताउनुभएको छ। उहाँले स्वर्गीय गिरिजाप्रसाद कोइरालालाई राष्ट्रपति नबनाउनु, तत्कालीन प्रधानसेनापति रुक्माङ्गद कटवाल प्रकरणमा राजीनामा दिनु र संविधानसभालाई व्यवस्थापन गरेर संविधान दिन नसक्नु गल्ती गरेको बताउनुभएको हो।
prachanda-in-indiaबिहीबार जनता दल युनाइटेडका अध्यक्ष शरद यादवको नयाँ दिल्लीस्थित निवासमा भेला भएका भारतका विपक्षी दलका नेताहरूसँग प्रचण्डले स्वर्गीय गिरिजाप्रसाद कोइरालालाई राष्ट्रपति नबनाएर सबैभन्दा ठूलो गल्ती गरेको बताउनुभएको छ। प्रचण्डले त्यसको पश्चात्ताप अहिलेसम्म पनि रहेको बताउँदै भन्नुभयो– ‘गिरिजाबाबुलाई राष्ट्रपति नबनाउनु मेरो राजनीतिक जीवनको सबैभन्दा ठूलो भूल हो।’
प्रचण्डले त्यसपछि प्रधानसेनापति रुक्माङ्गद कटवाल प्रकरणमा आफूले आवेशमा आएर राजीनामा दिनु अर्को गल्ती भएको बताउँदै भन्नुभयो– ‘आफूहरू सक्षम हुँदाहुँदै पहिलो संविधानसभालाई व्यवस्थापन गरेर संविधान दिन नसक्नु अर्को गल्ती भयो।’ प्रचण्डले अब आफू संविधान निर्माण र मुलुकको पुनर्निर्माणमा अघि बढिसकेकाले अब कुनै पनि हालतमा यो अभियानबाट पछि नहट्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो।
सो अवसरमा जनता दल युनाइटेडका अध्यक्ष यादवसहित विपक्षी दलका नेताहरूले प्रचण्डलाई संविधान जारी गर्न जस्तोसुकै सम्झौता गर्न पनि तयार रहन आग्रह गर्दै अब प्रचण्डले नेतृत्व गरेर मुलुकलाई संविधान दिन भूमिका निर्वाह गर्नुपर्नेमा जोड दिएका थिए। जवाफमा प्रचण्डले अबको एक महिनाभित्र नेपालले संघीय लोकतान्त्रिक गणतान्त्रिक संविधान पाउने दाबी गर्दै सकेसम्म मधेसलाई मिलाएर सीमांकनसहितको संविधान जारी गर्न लागेको बताउनुभयो।
प्रचण्डले भारतीय शीर्ष नेतृत्वसँग भेटवार्तामा रहनुभएको छ। बिहीबार शरद यादव, केसी त्यागी, गुलाम नवि आजाद, डीपी त्रिपाठी, मोतीलाल बोहोरा, हन्ना मोला, जोगिन्द्र शर्मालगायत विभिन्न दलका वरिष्ठ नेताहरूसित सामूहिक भेटवार्ता गर्नुभएको छ।

शरद् यादवले आयोजना गर्नुभएको भेटवार्तामा अध्यक्ष प्रचण्डले १२ बुँदे सहमतिमा भारतको सहयोग र सद्भाव रहेकाले अब बन्ने संविधाननिर्माण प्रक्रियामा पनि सहयोग र सद्भाव रहनुपर्ने बताउनुभएको प्रचण्डका सहयोगी शिव खकुरेलले बताउनुभयो। भेटमा भारतीय नेताहरूले भारत सधैं नेपालको साथमा रहेको कुरा अवगत गराउँदै नेपालको संविधान निर्माणको प्रक्रिया पूरा हुन लागेकामा खुसी व्यक्त गरेका थिए। तपाईंकै अग्रसरताले मात्र यो सम्भव भएको भन्दै अध्यक्ष प्रचण्डको प्रशंसासमेत गर्नुभएको थियो।

आत्मकथा लेख्ने
त्यसै गरी प्रचण्डले प्रचण्डले नेपालका कम्युनिस्ट पार्टीहरूलाई एउटै छातामुनि एकीकरण गरेपछि आत्मकथा लेख्ने बताउनुभएको छ।
आफूलाई नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलन बिगारेको कतै सम्झौता गरेको र कतै आफ्ना एजेन्डा छाडेको जस्ता आरोप लगाउनेप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै सबै कुरालाई खुलस्त पार्न आत्मकथा लेख्ने बताउनुभएको हो। भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीमा तिसरी दुनियाँ पत्रिकाले आयोजना गरेको कार्यक्रममा उहाँले नेपालका कम्युनिस्टहरू सैद्धान्तिक रूपमा एकै ठाउँमा रहे पनि व्यवहारगत रूपमा अलगअलग रहेकाले एकता सम्भव भएको दाबी गर्नुभएको छ।
आफूले मुलुकको हितका लागि सधैं दलगत स्वार्थ त्यागेको दाबी गर्दै शान्ति प्रक्रिया र संविधान लेखन कार्यलाई निष्कर्षमा पुर्याउने केही त्याग गरेको बताउनुभयो। उहाँले लिपुलेक, नेपालको संविधान निर्माण प्रक्रिया र पुनर्निर्माणको विषयमा भोलि हुने भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँगको भेटवार्तामा छलफल गर्ने जानकारीसमेत दिनुभयो। कार्यक्रममा भारतीय प्रगतिवादी बुद्धिजीवी, साहित्यकार, पत्रकारलगायतसँगको अन्तरक्रिया गर्दै पालको विकसित राजनीतिक घटनाक्रमको बारेमा आफ्नो धारणा व्यक्त गर्नुभएको थियो।

 

Apr 282013
 
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Print this page

prachanda1प्रचण्डको छिमेक भ्रमणले नेपाली राजनीति र संचार जगतमा जोडले छाल ल्याइदिएको छ । छिमेकी नेताहरूमा उनले कति छाप राखेका होलान् भन्ने कुरालाई थाँति राखेर हेर्ने हो भने देशभित्र उनले प्रशस्त हल्लाखल्ला र चर्चा पाएका छन् । नेपालभित्रको गोर्खे राजनीतिक वातावरणमा पुनः एक पटक प्रचण्डले ‘शिर्ष राजनीतिक व्यक्तित्व’ को छवी उजागर गरेका छन् । परन्तु, भिमकाय छिमेकको कुटनीतिक सन्देशहरूलाई अध्ययन गर्दा प्रचण्डको कुटनीति ‘हावा भरिएको बेलून’ जस्तो प्रष्ट देखिन्छ ।
भारत भ्रमणको उषामा प्रचण्ड भ्रमणले देशभित्र प्रशस्त ध्यान खिँच्न सफल भएको छ । प्रचण्डले आफूलाई ‘राष्ट्रको प्रतिनिधि’ भनेर हैसियत उकास्ने काम गरेका छन्, मानौं की उनी सरकार वा राष्ट्र प्रमुख हुन् । आफूलाई भावी राष्ट्रपतिको रूपमा प्रस्तुत गरेर प्रचण्डले अर्को चलाखी गरेका छन् । प्रचण्डका कुरै चर्का ।
अर्को हल्ला उनले पिटेका छन्- भारत र चिनसँग आर्थिक सहयोगको निम्ति ठुलै कसरत भइरहेको छ । प्रचण्डलाई कवि भूपि शेरचन अत्यन्त मनपर्छ । भूपिको कविता निकै मन पराउँछन्- ‘नेपाल हल्लै हल्लाको देश हो ।‘
अब, नेपालको गोर्खे राजनीतिलाई पन्छाएर हेरौं ।
जति कुरा गरे पनि नेपालमा भारत र चीनको एक नम्बरको चासो भनेको सुरक्षा हो । भारत र चीनलाई देश टुक्राउने तत्वहरूले नेपालमा खेल्ने मौका नपाउन् भन्ने चिन्ता छ । सुरक्षा चासोलाई केन्द्रमा राखेर भारतिय र चिनियाहरू आफ्नो कुटनीति चलाउँछन् । यता, नेपाली नेताहरूको केन्द्रीय चासो हुन्छ- कसरी सत्तामा पुग्ने, अर्थात् व्यक्तिगत प्राप्ती ।
यो कुरालाई नेपाली पत्रकारहरूको एउटा टोली दिल्लीमै रहेको बेला भारतिय विदेश मन्त्रालयका कर्मचारीले प्रष्टै भने । नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूमा बिपी कोइराला, कृष्णप्रसाद भट्टराई र मनमोहन अधिकारीबाहेक अरु कुनै पनि प्रधानमन्त्रीले नेपालको हितमा भारतसँग बातचित नगरेको मान्यता तिनको छ । राजतन्त्रको अन्त्यपछि खासगरी २०४६ यताका प्रधानमन्त्रीहरू गिरिजाप्रसाद कोइराला, शेरबहादुर देउवा, माधव नेपाल, प्रचण्ड र बाबुराम भट्टराईको चरित्र चित्रण हो त्यो । यो घानमा राष्ट्रपति रामवरण यादव पनि होलान् । कति लज्जास्पद छ यो खुलासा !
यही सन्दर्भ केलाउँदा प्रचण्डको मुख्य चासो पनि आफैलाई राजनीतिक रुपमा स्थापित गर्नु र भोलि नेपालमा निर्वाचित नेता बन्न सहयोग पुगोस भन्ने लबिङ् नै हो । फल पाएमा विश्वासपात्र भइ काम गर्नेछु भनी कबोल गर्ने ‘सिद्राको ब्यापार’ हो यो ।
नेपालको राजनीतिक परिवर्तनमा हात नहाल्ने तर नेपालको स्थिरता एवं स्थायीत्वप्रति चासो राख्ने चीनिया कुटनीति उसको सुरक्षा स्वार्थ तिब्बतसँग गाँसिएको छ । त्यसैले चीनले नेपालमा कम्युनिष्टलाई भन्दा राजाहरूलाई विश्वासिलो देखेको हो । राजतन्त्रको अवसान भएको अवस्थामा यहाँका दलहरूसँग व्यवहार गर्नुपरेको छ । यसै सन्दर्भमा प्रचण्ड लगायतका नेताहरूलाई चीनले भ्रमणको निम्तो दिने र खातिरदारी गर्ने गरेको छ । कम बोल्ने चिनियाहरूले प्रचण्डलाई नेपालमा मौलाएको जातिय राजनीति र जातिय सँघियताको चर्चाबारे सतर्कतापूर्वक चासो र चिन्ता राखे । तर कुटनीतिक भाषा कम बुझेर हो वा महत्वाकांक्षाले निर्वाचित राष्ट्रपति ( शक्तिशाली कार्यकारी राष्ट्रपति) भए चीन सुरक्षित रहने छ भन्ने तर्क दिएर ‘कन्भिन्स’ गरेको बताए प्रचण्डले । चिनियाहरूले हल्का रूपमा त्यो चिन्ता उठाएका होलान् ? र प्रचण्डका तर्क सुनेर तिनको मन शान्त भयो भन्ने विश्वास लिउँ ?
नेपालको राजनीतिक परिवर्तनहरूमा हात जुठ्याइरहने भारतसँग प्रचण्डको ‘कुटनीति’ मुलुकका लागि नभएर आफ्नै लागि हो भन्ने स्पष्ट भइसकेको छ । खासमा, सन् २००२ मा बाबुराम भट्टराईसँग मिलेर भारतलाई बुझाएको पत्रको पृष्ठभूमिमा ‘भारतको स्वार्थबाहिर केही नगर्ने’ भन्ने प्रचण्डले देशको प्रतिनिधित्व गर्ने नैतिकता समेत गुमाइसकेका छन् ।
बेलाबखत चीनसँग नजिक हुन उनले चालेका कदमहरूको बारेका ‘चकचके भाइ’ लाई भारतियहरूले सावधान गराउन सक्छन् र यसपटकको दिल्ली भ्रमणमा उनको काँधमा थप सर्तहरु थमाइदिन सक्छन् । बदलामा, आफूलाई राष्ट्रपति बन्ने बाटोमा प्रभूको सहयोगी हात पाइयोस भन्ने प्रचण्डको माग हुन सक्छ ।
भनिन्छ, थुप्रै नेपाली नेताहरूलाई प्रचण्डले उधारोमा पद बाँडेका थिए, आफ्नो स्वार्थका लागि । त्यसैगरि, भारतले पनि नेपाली नेताहरूलाई प्रशस्त आश्वासन बाँड्छ भन्ने चर्चा चल्छ । स्वभावतः प्रचण्डले पनि आशिर्वाद पाउनेछन् । र, दिल्लीले काँधमा थमाइदिएका शर्तहरू पुरा गर्ने ‘महान जोश’ का साथ स्वदेश फर्कनेछन् ।

Apr 252013
 
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Print this page

Prachanda०४७ मा पार्टी एकता भएपछि ०४८ मङ्सिरको महाधिवेशनसम्म प्रचण्डको पार्टी नाम कमरेड ‘निर्माण’ थियो । करिब करिब सबैजसो नेता नै ध्वंसवादी (ध्वंस मात्र गर्न जान्ने, निर्माण गर्न नजान्ने) भएको देशमा अझ सबभन्दा धेरै ध्वंस गरेका प्रचण्डको नाम करिब दुई वर्षसम्म कमरेड निर्माण थियो भन्ने कुरा सुन्दा अचम्म लाग्न सक्छ ।
महाधिवेशनअगाडि मशाल समूहमा पुष्पकमल दाहालको पार्टी नाम प्रचण्ड नै थियो । तर, सबैतिर ध्वंस र भताभुङ्ग देखेर तथा मैले निर्माण गर्न सक्छु भन्ने लागेर होला अथवा प्रचण्ड नाम चर्को उग्रवादी लागेर हुन सक्छ, प्रचण्डले नाम परित्याग गरेर ०४७ सालमा पार्टी एकता भएपछि कमरेड निर्माण राखे । निर्मल लामाले प्रचण्ड नामभन्दा पनि पुष्पकमल दाहाल अर्थात् सही नामबाट नै चिनाएर जानु उपयुक्त हुन्छ भन्ने सुझाव प्रचण्डसँग राखेका थिए तर प्रचण्डले निर्माण नाम राखे । यो निर्माण नाम ठीक छैन भनेर किरण, रवीन्द्र श्रेष्ठलगायतले असहमति जनाए । जनयुद्ध गर्न जाने हो भने निर्माण नाम हास्यास्पद हुने, बरु प्रचण्ड नाम नै सही हुने तर्क उनीहरूको थियो ।
०४८ को महाधिवेशनपछि कमरेड प्रचण्ड महासचिव बने । यसबेला प्रचण्ड ३७ वर्षका युवा नेता थिए, जब कि अहिले २०७० सालमा नेत्रविक्रम चन्द ‘विप्लव’ ४७ वर्षका र नन्दकिशोर पुन ‘पासाङ’ ४९ वर्षका भइसके । ३७ वर्षका प्रचण्डका अगाडि बडेबडे नेताहरू र नौजना भूतपूर्व महासचिवहरूलाई एउटै पार्टीमा राखेर नेतृत्व गर्नु सजिलो थिएन । प्रचण्डमा एकातिर आफू क्रान्तिकारी भएको अहमताबोध थियो भने अर्कोतिर युवा भएकोले हीनतावोध पनि थियो । यस्तै बीचमा उनले महाधिवेशनलगत्तै बसेको बैठकमा अर्को गल्ती गरे । सहरिया सङ्घर्ष गर्नका लागि भनेर निर्मल लामाको नेतृत्वमा केन्द्रीय सङ्घर्ष समिति बनाएर सङ्घर्षको नेतृत्व निर्मल लामालाई प्रचण्डले सुम्पे । एकातिर यो हीनताबोधको अभिव्यक्ति थियो भने अर्कोतिर अरूलाई अगाडि राखेर पछाडिबाट आफूले नेतृत्व गर्न खोज्ने चाणक्य प्रवृत्ति वा कृष्ण प्रवृत्ति थियो । यही चाणक्य प्रवृत्ति र हीनताबोधले गर्दा सङ्गठनात्मक रूपमा प्रचण्ड मुख्य नेता भईकन पनि पार्टीभित्र र जनतामा भने मुख्य नेताका रूपमा स्थापित हुन सकेनन् । चुनावमा संयुक्त जनमोर्चाका नामबाट भाग लिएकाले त्यसका संयोजक बाबुराम भने नेताका रूपमा स्थापित हुँदै गए भने अर्कोतिर पार्टीको केन्द्रीय सङ्घर्ष समितिको संयोजक निर्मल लामा बनाइएकाले (एकता केन्द्र)को नेता भनेर निर्मल लामा नै स्थापित भए । प्रचण्ड भने निर्मल लामा र बाबुरामका कार्यकर्ता मात्रै बन्न पुगे ।
 अर्जुन मल्ल